محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1513

مرآة البلدان ( فارسى )

يك مداخله در كار وزارتخانهء ديگرى نمايد . از هيچ وزارتخانه تعيين محصل و صدور حكم به ولايت متعلقه به وزير ديگر نخواهد بود بلكه پسنديده‌تر در خاكپاى مبارك آن است كه مهما امكن محصل به ولايات متعلقه به خود نفرستند و به حكام هم قدغن اكيد نموده مراقب باشند كه محصل به قراء و بلوكات ابواب جمعى خود مأمور ننمايند الا درصورتىكه كمال ضرورت هريك از وزراء در ولاياتى كه در تحت ادارهء آنهاست قرارى بدهند كه بدون تعيين محصل خدمات دولتى و مملكتى انجام بگيرد كه در حضور همايون پسنديده و مورد تحسين خواهد شد . اسم محصل در كل ايران موقوف باشد . اگر كسى جائى مأمور شود براى انجام خدمتى اسم او را مأمور بگويند و بنويسند . همچنين وزراى دربارى را در باب قشون يا ماليات يا امور خارجه يا وظايف و گمرك و غيره اگر ضرورت و كارى دست دهد با نوشته‌اى به آن وزارتخانه اعلام خواهند كرد ؛ پس از حصول جواب به عرض حضور همايون خواهند رسانيد . حكام ولايات و مباشرين و متصديان خدمات و مهمات مملكتى هركس در تحت ادارهء هر وزيرى مقرر شده بايد خود را سپردهء به آن وزير بداند و در حل و عقد و نظم و نسق كارها و دادوستد ماليات تابع رأى و ارادهء آن وزير باشد لاغير به حدى كه آن وزير را قادر بر عزل‌ونصب خود بداند . وزراء مطالب جزئيه را كه قابل عرض حضور همايون ندانند خود جواب خواهند نوشت و هرچه را لازم باشد به عرض حضور همايون خواهند رساند و جواب از مصدر خلافت كبرى صادر گرديده به حكام مىنويسند و با چاپار غره و نيمه مىفرستند . وزراء مطالب نوشتجات حكام متعلقه به خود را در روزى كه از ايام هفته براى آنها مقرر است به عرض برسانند مگر مطالب فورى و فوتى كه هر وقت برسد مأذون به عرض آن خواهند بود . تقسيم وزارتخانه‌ها و خدمات و ولايات از اين قرار است وزارت جنگ و رياست قشون كما فى السابق : ادارهء واليگرى و حكومت اين ولايات : خراسان ، سيستان ، استراباد ، شاهرود ، بسطام ، دماوند ، فيروزكوه ، كمره ، جاجرم ، نردين ، حكومت ولايات مفصلهء خوار ، سمنان ، دامغان . خدمات مرقومه به عهدهء سپهسالار اعظم ميرزا محمد خان